Search Results
Bu sitede ara
Boş arama ile 5404 sonuç bulundu
- III. ADI: KADIN Öykü Yarışması/Seçkisi eser alımına başladı
Mahal Edebiyat iş birliğiyle düzenlenen III. Adı: Kadın Öykü Yarışması/Seçkisi, farklı seslere ve anlatılara alan açmak üzere 1 Eylül’de eser alımına başlıyor. Yarışmaya konu ve kimlik sınırı olmaksızın başvurular 1 Aralık 2026’ya kadar yapılabilecek. Kadının hikâyesi kaldığı yerden devam ediyor. Hikâyesi, şefkati, mücadelesi, dokunuşu, sözü ve hayata kattığı her şeyle kadın, her gün yeniden anlatıyor kendini. Bu hikâyenin içinde üçüncü kez bir araya gelen Mahal Edebiyat iş birliğiyle gerçekleştirilen III. Adı: Kadın Öykü Yarışması, 1 Eylül itibarıyla başvuruya açıldı. Bu kez de edebiyatın önüne sınır koyulmuyor. Bir konu sınırı yok. Irk, dil, din, mezhep, renk ya da kimlik sınırı yok. Kelimelerin, cümlelerin, kahramanların, hatta anti-kahramanların yan yana yürüdüğü; farklı hayatların, farklı duyguların ve farklı dünyaların edebiyatta buluştuğu bir seçki için yeniden yola çıkılıyor. Adı: Kadın, ilk seçkisinden bu yana yüzlerce hikâyeyi bir araya getirdi. Her seçkide yeni seslere, yeni anlatılara ve yeni yazarlara yer açarak büyüyen proje, şimdi üçüncü kez sayfalarını açıyor. Proje koordinatörlüğünü Yasemin Seven Erangin, Ülkü Yağmur, Aliye Düzgün Çadırcı ve Özlem Pekcan yürütüyor. Yarışmanın seçici kurulunda Arlin Çiçekçi, Ayça Erkol, Ayça Güçlüten, Pınar İlkiz, Defne Suman ve Didem Ünal Demir yer alıyor. Eser alımı adikadinoyku@gmail.com adresi üzerinden gerçekleştirilecek yarışmanın son başvuru tarihi 1 Aralık 2026. Proje, hikâyelerin yan yana gelmesine, edebiyatın farklı sesleri buluşturmasına ve kadınların kendi sözlerini yazmasına alan açmaya devam ediyor. Yeni hikâyeler için yeniden buluşuluyor. ADI: KADIN IIIHikâyenin adı: Kadın.
- Öykü: Otuz Dokuz
“İlk başladığımda kokudan yiyemiyordum. İnsan her şeye alışıyor.” Hande Sarı Güneş doğuyor, geceden kalan koyu tonlar gökyüzünden yavaşça siliniyordu. Araç yoldaydı. Metal kafeslerin telleri kasislerde sarsılıyor, bagajdaki ağır koku bulduğu her boşluktan içeri sızıyordu. Islak bez, çamaşır suyu, idrar. Geçmiş günlerin kalıntısı. Murat dirseğini cama yaslamıştı. Simidin kalan son parçasını ağzına attı, çiğnedi.“İlk başladığımda kokudan yiyemiyordum. İnsan her şeye alışıyor.” Şoför koltuğundaki İhsan başını salladı.“Alışmayıp ne yapacaksın,”Yan yana duran telefonlardan birinin ekranı yanıp söndü. “Benimki” dedi Murat. Baktıktan sonra camı araladı. Cebinden ezilmiş sigara paketini çıkarttı, bir dalı parmaklarının arasında eski hâlini alana dek yuvarladı, yaktı.“Ne oldu” dedi İhsan, “Yüzün asıldı. Ev mevzusu mu?”“O da var. Ev sahibi kirayı otuz bine çıkar diye tutturdu.”İhsan bıkkınlıkla başını salladı.“Ev de ev olsa,” dedi Murat, “Barınaktan hallice.”“İyi ki şu konteynırları vermişler bize. Yoksa halimiz dumandı.”Murat telefonuna bakarak söylenmeye devam etti.“İki ayın kirası duruyor, kartlar patladı. Şimdi de elektrik faturası.”“Sırtını şirkete dayarsan böyle olur.”Murat sigarayı sertçe camdaki aralıktan silkeledi, küllerin yarısının pantolonuna düştüğünü fark etmemişti.“Belediye çok mu iyi sanki? Aynı bokun laciverdi.”İhsan, üstleri tel tel beyazlamış kaşlarını kaldırdı. Gözleri büyüdü.“Öyle deme. Kadrolu olsan kredi çekebilirdin en azından.”Murat önüne baktı. Sesinde yenilginin ağırlığı.“Orası öyle.”Eliyle arkadaşının ensesini sıvazladı gülerek.“Neyse boş ver. Bugün liste kalabalık. İki mahalleyi temizleyeceğiz.”Araç, otoyoldan ayrıldı. Sanayi tarafını geçtiler önce. Kepenkler yarıya kadar açıktı. Lastikçinin önündeki çırak, uykulu gözlerle kaldırıma su tutuyor, kirli köpükleri mazgala akıtıyordu. Yeni yapılmış sitelerin önünden geçtiler. Murat, yüksek duvarlara, güvenlik kulübelerine, aynı renge boyanmış balkonlara baktı. Çimler, hep aynı ritimle sulanıyordu. Kaldırımlarda köpek yoktu. İhsan camdan dışarı bakıp, “Buralardan hiç şikâyet gelmiyor,” dedi. Murat cevap vermedi. Parmağıyla buğulanan camı silerek bir açıklık oluşturdu, o açıklıktan şehrin yeni uyanan renklerine baktı. Bir süre sessizce yol aldılar. Asfalt giderek bozuluyordu. Bir metre beton, sonra yine toprak. Yokuş yukarı tırmanıp biraz ilerideki boş arsanın önüne geldiler. Murat durdu. “Abi burası benim mahalle.”İhsan dudaklarının arasına sıkıştırdığı kürdanı yere attı.“İyi işte, yabancılık çekmezsin.”Arabayı park ederken camdan baktılar. “Bak” dedi İhsan, “Orada.” İnşaat kumunun üzerine yatmış köpeği gösterdi. Uyuyordu. Murat bagajın kapağını açtı. Ucunda ilmeğin sallandığı uzun çubuğu kavradı. Arkasından gelen İhsan, her ihtimale karşı iğne taşıyordu. Murat çevreye göz gezdirdi. Arsanın bitişiğindeki apartmanda, birkaç meraklı yüz balkondan sarkıyordu. Köpeğe doğru sessizce yürüdüler. Murat, hızlı bir manevrayla ilmeği boynuna geçirdi. Ne olduğunu anlayamayan hayvan uyku mahmurluğuyla debelendi. Bağırmaya çalıştı, boynunu sıkıştıran ip yüzünden nefes bile alamadı. Adamlar, çırpınan köpeği sürükleyerek arabaya götürdüler. Onları izlemek için merakla uzanan başlar geri çekildi, perdeler kapandı. Murat çubuktan aldığı güçle köpeğin başını kafese soktu, İhsan da gövdesini ittirdi. Aracın kapılarını kapattılar. “Kolay oldu.” dedi İhsan, “Keşke hepsi bunun gibi uyusa.”Murat, yol kenarında oturan insanlara baktı, sonradan kapatılmış balkonlara, dışarı sarkan demirlere. Uzun zamandır burada yaşıyordu. Mahallesini şehrin haritasında gösteremezdi ama her detayını bilirdi. Yağmurdan sonra hangi yokuştan çamur akar, hangi duvar yaz kış rutubet kokar, hangi evin ışığı hiç sönmez. Durdu. Şimdi kasabın önünde yatıyordur diye düşündü. İhsan’a döndü, soldan gidelim. Adam ikna olmadı. “Yok oraları topladık çoktan, sıra bu tarafta.” Murat sigarasını çıkardı. Tütünlerini düzeltmeden yamuk yumuk dalı ağzına tıkadı, ucunu tutuşturdu. Ağır adamlarla yürüdü. Taşıdığı çubuğun gölgesi peşinden geliyordu. İhsan ilerideki kasabın önünü gösterdi, “Bak şurada bir tane var.” Murat çubuğu arkasına sakladı. Püskül’ü gördü, mahallenin en eski köpeği. Bakkaldan dönerken yakınlardaysa sıcak ekmeğin köşesini kopartıp ona verir, ara sıra başını okşardı. Küçüklüğünden beri tanıyordu hayvanı, rutinlerini ezberlemişti. Sabahları fırının önünde bekler, öğlen sıcaktan bunalıp çay ocağının gölgesinde serinlerdi. Çaycı, dükkânı yıkarken ayağa kalkıp kenara geçer, ıslak asfalt kuruduğunda eski yerine geri yatardı. Uyumadan önce üç kez kendi etrafında dönerdi köpek. İçini çeker, gözlerini kapar, ağır ağır uykuya süzülürdü. Yatakta ne yana dönerse dönsün gevşeyemiyordu son zamanlarda Murat. Uyku, kapının önüne kadar gelip içeri girmiyordu. Püskül’e baktı, ucu aşağı doğru eğik sol kulağına. Yaşlılıktan demişti onu tanıyan biri. Zamanın kimseye torpili yok, dik durmaktan yorulmuştur kulağı. Gülümsemişti Murat, daha bir sevmişti sol kulağını. Bir kez bile havladığını duymamıştı köpeğin. Sıska bacaklarıyla iri gövdesini zor taşır, keçeleşmiş sarı tüyleri birbirine dolanır, derbeder gölgesi mahallede ağır ağır dolaşırdı. En çok bakışlarını severdi Püskül’ün. Tüy yumağının içinde parlak iki nokta. Genç köpekler gibi dik dik bakmıyordu, insanın yüzünde biraz oyalanıp gözlerini kaçırıyordu. Bu kez bakışları daha uzun kaldı Murat’ın yüzünde. Çevresini dalgın dalgın süzerken tanıdık birini görünce duraksamıştı. Başını kaldırdı, tüylü sarı kuyruğuyla yeri dövdü. Kalkarken ön ayaklarını uzattı önce, bedeninin arkasını yavaşça topladı. Murat gözlerini kaçırdı ondan, başka tarafa baktı. “Ne duruyorsun” dedi İhsan onu dürtükleyerek, “Yakalasana.”Murat adım atmayınca arkasına sakladığı çubuğu usulca aldı elinden. Köpeğe doğru bir adım attı. Püskül kaçmadı. Mahallenin kasabı dükkânından çıktı.“Ne oluyor Murat?” dedi.Başını eğdi adam. İhsan atıldı. “Bir şey olduğu yok. İşimizi yapıyoruz.”“Yazık günah, yaşlı köpek. Kimseye zararı yok.”Manavın kalfası yetişti. “Abi almayın onu. Yıllardır burada.” dedi.İhsan duruşunu dikleştirdi. “Şikâyet var.”Kasap meraklı.“Kim şikâyet etmiş?”İhsan içini çekti. Aynı konuşmaları defalarca yapmaktan bıkkın.“Onu bilemeyiz, sisteme düşmüş.”Püskül’e doğru bir adım attı. Kasap araya girmek için yerinde kıpırdandı.İhsan gözlerini dikti adama.“Bak kardeşim. Görevli memura engel olmanın cezası var. Başınız ağrır.”Bir adım daha attı köpeğe. Hızlı olmalıydı, her an kaçabilirdi. Kasap geri çekildi. Manavın kalfası, elindeki elmaları önlüğüyle parlatmaya devam etti. Püskül kaçmadı. Kuyruğunu sallayarak İhsan’ın önünden geçti, Murat’a yaklaştı. Paçalarını koklayıp önünde durdu. İhsan şaşırmıştı, ilmeği bir fırlatışta başına geçirdi köpeğin. Sıktı, sıktı. Püskül şaşkınlıkla debelendi, kaçamayacağını anlayınca olduğu yere çöktü. Anahtarı Murat’a verdi. “Aracı bize yaklaştır, hadi.”Murat araca doğru koştu. Elleri titriyordu. Motoru çalıştırdı. Alt sokakta yakaladıkları köpek kafeste canhıraş bağırıyordu. İhsan’la Püskül’ün önünde aniden durdu Murat. Boş kafes hareketin etkisiyle bagajda kaydı, tel kapağı dili kilitten kurtuldu. Avını yutmaya hazırlanan timsah gibi açtı ağzını. İhsan tek başına kaldırdı Püskül’ü, itekleyerek kafesin içine tıktı. İlmeği çıkarıp kapakları sertçe kapattı. Üzerindeki tüyleri silkti. Murat’ın yanına oturdu. “Noldu sana, iyi misin?”Murat sustu, başını salladı. Ne yapabilirdim ki diye düşündü. İhsan hanzosu dalga geçerdi benimle, hatta şikayet ederdi üsttekilere. Bu işten de atılırsam… “Anladım.” dedi İhsan, “Sen tanıyordun bu iti. O yüzden duygusala bağladın.”Murat gaza bastı. Direksiyonu sıkan elleri terlemişti.Çok yaşlıydı, biz almasak belki hastalanacaktı ya da arabanın altında kalacaktı diye geçirdi aklından. Hem barınakta da bakarlar.“Lan bana bak. Olmadı sahiplenir, çıkarırsın dışarı.”Kendisine bakamıyordu ki. Ev sahibini, karısının bezgin yüzünü, çocukları düşündü. Kafasını dağıtmak için radyoyu açtı, yoldaki tabelalara baktı. Barınağa gidene kadar Püskül hiç havlamadı, havlamazdı. Aracı, barınağın girişine yaklaştırdılar. Yüzlerce köpeğin sesi dışarı taşıyordu. İhsan inip sürgülü kapıyı ardına kadar açtı. Mazgalların üzerinden geçip park alanında durdular. Murat hâlâ koltukta oturuyordu. Dikiz aynasından İhsan’ın kafesleri indirdiğini gördü, işe yeni başlayan Şerif de ona yardım ediyordu. Önce ilk köpeği indirdiler, sonra Püskül’ü. Murat radyoyu kapattı, araçtan indi. Yüzüne barınağın ağır kokusu çarptı. İhsanların peşinden ofise girdi. İçerde vantilatör çalışıyordu. Karşılıklı konulmuş iki masadan biri boş, diğerinde bir kadın oturuyordu. Biraz toplu, saç dibi gelmiş, bluzunun kolları katlı. Masasının üzerinde kızının fotoğrafı, el dezenfektan şişesi ve yarım sandviç duruyordu. Az önce okul aile grubuna yeni bir mesaj gelmişti, onu cevaplıyordu. Tatil öncesi kızının sınıfı bir gösteri düzenleyecekti. Tema “yaza merhaba.” Her öğrenci, yazı çağrıştıran bir şeyin kılığına girecek. Kızı belki güneş olacak, belki kiraz ya da deniz. İhsan kafesleri yerde iterek yaklaştırdı. Kadın, masasının üzerinden eğilip Püskül’e baktı. “Küpesi var mı?” İhsan yanıtladı. “Yok.” “Toplandığı bölge?” “Sanayi sitesinin arkası. Dere boyu.” Kadın, vişne suyu kutusundaki pipeti dudaklarına götürdü. İştahla kalan tortuyu çekti. “Erkek mi?” Murat yanıtladı. “Erkek, yaşlı.” “Kısır mı?” “Değil.” Kadın bilgileri sisteme girdi. Birazdan yazıcı ince bir fişi, dil çıkarır gibi ileri uzattı. İhsan aldı. “Otuz dokuzuncu kafes boş.” dedi kadın.Şerif’le kafesi içeri götürdüler. Murat dışarı çıktı. Paketine uzandı. Kalan son iki sigara. Birini yaktı. İhsan geldi yanına, omuz attı. “Hadi,” dedi. “Senin mahallenin üstlerine de bakalım, sonra da yemek yeriz.” Sigarayı fırlattı, araca bindi. Sanayi sitesine doğru yokuş yukarı sürdüler. Yol boyunca sadece İhsan konuştu. Murat mahallesinden geçerken etrafa göz attı. Fırının vitrinine taze ekmekler diziliyor, çay ocağının önü yıkanıyordu.
- Sevginin, şiddetin ve toprağın hafızası
Aynur Kulak, Becky Manawatu’nun Bataklık adlı romanı üzerine yazdı: "Bataklık, insanın geçmişinden kaçamayacağını söylerken geçmişinin tutsağı olmak zorunda olmadığını da fısıldıyor." Becky Manawatu’nun Bataklık (Ayrıkotu Yayınları) romanı, ilk romanı Yılan Balığı Avı’na (Ayrıkotu Yayınları – 2023) bıraktığı yerden devam ederken aslında aynı hikâyeyi başka bir yerden yeniden anlatıyor. Yılan Balığı Avı’nda annesiz ve babasız kalan sekiz yaşındaki Ārama’nın ağabeyi Taukiri tarafından teyzesi Kat ve Stu eniştesinin Kaikōura’daki çiftliğine götürülmesi, ardından Stu’nun öldürülmesiyle sonuçlanan trajedi, ailenin geçmişindeki yaraları görünür kılıyordu. Ancak o hikâyenin merkezinde önemli bir karakter olmasına rağmen Kat’in sesi yoktu. Manawatu’nun ikinci romanı tam da bu sessizliği kırıyor; öyle ki romanın orijinal ismi Kataraina olacak kadar anlatılan hikâyeye dair önemli bir virajdan bahsedebiliriz. Kat ve onun ailesi anlatının merkezine geçiyor; böylece ilk romanda yan karakter gibi görünen bir kadın, bütün bir aile tarihinin merkez taşıyıcısına dönüşüyor. Bu nedenle Bataklık’ı yalnızca bir devam romanı olarak okumak eksik kalır. Roman, Yılan Balığı Avı’ndaki olayların öncesine ve sonrasına uzanırken aynı zamanda anlatılanların anlamını da değiştiriyor. İlk kitapta cinayet, şiddet, terk edilme, kardeşlik, yas ve hayatta kalma üzerinden baktığımız tematik yapı ikinci kitapta birkaç soruya dönüşmüş olarak karşılıyor bizi: Bir insanı sevdiğimizde onu ne kadar yıkabiliriz? Bir toprağa ait olduğumuzu düşündüğümüzde o toprağı ne kadar tahrip edebiliriz? Ve aile, insanı koruyan bir yuva olmaktan çıkıp travmanın kuşaktan kuşağa aktarıldığı bir mekâna dönüştüğünde sevgi ile şiddet arasındaki sınır nerede başlar? Becky Manawatu Bataklık romanı boyunca bu soruların hiç birine basit cevaplar vermiyor. Kataraina: Sessiz Kadına Verilen Söz Hakkı Becky Manawatu’nun bir roman yazarı olarak görünen en önemli özelliği birden fazla merkez karakterle hikâyeleri anlatma tercihi. Yılan Balığı Avı’nda karakter perspektifleri birbirine eklenerek tek bir aile trajedisinin farklı yüzlerini ortaya çıkarmıştı. Bu çoklu anlatım, karakterlerin hiçbirinin hikâyenin tamamına sahip olmamasını sağlamıştı. Manawatu Bataklık’da bu yöntemi daha da ileri götürüyor. Bu kez anlatının merkezinde Kataraina var. Fakat Manawatu, Kat’in hikâyesini yalnızca onun ağzından anlatmayı seçmiyor. Kat’in ailesi âdeta tek bir organizma gibi onun hayatını anlatmaya başlıyorlar. Dolayısıyla “ben” anlatıcı yerini çoğu zaman “biz”e bırakıyor. Bu tercih bir hikayeyi farklı bir açıyla ele almaktan çok daha fazlası: Māori kültüründe (Yeni Zelanda yerli halkı) whānau (aile) ve whakapapa (Soy) kavramları, bireyi kendi başına duran kapalı bir varlık olarak değil, geçmiş ve gelecek kuşaklarla ilişkili bir varlık olarak düşünmeye imkân veriyor. Bataklık’ın anlatıcısının kolektifleşmesi de tam burada önem kazanıyor: Kat’in başına gelenler yalnızca Kat’in başına gelmemiştir. Onun bedeninde ve ruhunda aile tarihinin izleri vardır. Onun sessizliğinde önceki kuşakların sessizlikleri vardır. Onun korkusunda çocukların korkusu vardır. Onun toprağa bakışında ataların hafızası vardır. Kat konuşamamış olabilir; fakat bu onun deneyiminin olmadığı anlamına gelmiyor. Tam tersine, Manawatu ikinci romanda ilk kitapta anlatılmamış olan bütün o deneyimi açıyor. Kat’in çocukluğu, aile ilişkileri, Stu ile ilişkisi, Ārama ile kurduğu bağ ve şiddetin içindeki varoluşu birer arka plan bilgisi olmaktan çıkarak; romanın asıl dramatik malzemesine dönüşüyor. Kat’in her türlü istismar nedeniyle susturulduğunu Bataklık’ta daha iyi anlıyoruz; ki bir kadının her türde istismar nedeniyle susturulmuş olmasının vurgulanması anlatısal dönüşümün temelini açıkça ortaya koyuyor. Kat’in trajedisi, yalnızca şiddet gören bir kadın olması değil. İnsanın bazen kendisine zarar veren kişiyi de sevmesi. Bataklık tam da bu rahatsız edici gerçeğin üzerine gidiyor. Romanın gücü, Kat ile Stu arasındaki ilişkinin duygusal karmaşıklığını ortadan kaldırmamasında yatıyor. Sevgi, korku ve bağımlılık aynı ilişkinin içinde bulunabilir. Bazen sevgi, şiddetin karşıtı olmaktan çıkıp onun taşıyıcısına dönüşebilir. Bu nedenle Bataklık, aile içi şiddeti yalnızca fiziksel şiddet üzerinden ele almıyor, asıl mesele güç. Kimin konuşma hakkı var? Kimin sözüne inanılır? Kimin korkusu ciddiye alınır? Kim evin sahibi sayılır? Kim toprağın üzerinde hak iddia edebilir? Kim gitme özgürlüğüne sahiptir? Stu: Evin, Erkeğin ve Mülkiyetin Şiddeti Stu karakteri, Yılan Balığı Avı ile Bataklık arasındaki en önemli bağlantılardan biri. Ancak Bataklık’ta Stu yalnızca “kötü adam” olarak işlev görmüyor. Onun karakteri üzerinden erkeklik, mülkiyet, sahip olma arzusu ve aile içi iktidar sorgulanıyor. Özellikle “sahip olmak” ile “sevmek” arasındaki fark önemli: Bir insan “seni seviyorum” derken aslında “sana sahibim” diyebilir. Bir erkek evi koruduğunu düşünürken o evde yaşayan kadının özgürlüğünü yok edebilir. Bir insan toprağa bağlı olduğunu söylerken toprağın kendisini sömürebilir. Stu’nun temsil ettiği zihniyet bu nedenle yalnızca aile içi şiddetin zihniyeti değildir. Aynı zamanda mülkiyetçi bir zihniyet. Ev, kadın, çocuk ve toprak aynı sahiplik mantığının farklı nesneleri hâlinde. Bu noktada romanın “insanların birbirlerini ve atalarından kalma toprakları ne kadar yıkıcı sevdikleri” fikri bütün ağırlığıyla ortaya çıkıyor. Çünkü Bataklık’ta sevgi ile sahiplik arasında çok tehlikeli bir yakınlık var. Bataklık: Romanın En Önemli Karakteri Romanın orijinal Kataraina iken Bataklık olması çok yerinde bir tercih olmuş. Çünkü kitabın ismi olan Bataklık yalnızca bir mekân değil romanın en az Kat ve Stu kadar önemli bir karakteri Çünkü bataklık tıpkı karakterler gibi Suyun, toprağın, çürümenin, bitkinin ve geçmişin birbirine karıştığı bir organizma. Bataklık Kat’in ve atalarının gözyaşlarını taşıyan bir alan, Stu’nun öldürülmesinin ardından onun toprağında büyümeye devam eder. Bu hikaye adına son derece güçlü bir metafor. Çünkü bataklıkta hiçbir şey tamamen kaybolmaz. Ölü olan şeyler çürür. Ama çürümek yok olmak değildir. Çürüyen şey başka bir şeyin parçasına dönüşür. İşte Manawatu’nun travma anlayışı da böyledir. Geçmiş ölmez. Biçim değiştirir. Büyükannenin yaşadığı şiddet, kızının korkusuna dönüşebilir. Annenin suskunluğu çocuğun davranışlarına dönüşebilir. Bir cinayet aile anlatısında bir sır hâline gelebilir. Bir toprak parçası suçun hafızasını taşıyabilir. Dolayısıyla bataklık, kuşaklararası travmanın maddi biçimidir. Romanın en önemli temalarından biri de toprakla kurulan ilişki. Stu’nun mülkü olarak görülen arazi, roman ilerledikçe yalnızca özel mülkiyet kategorisi içinde düşünülemeyecek kadar karmaşık. Çünkü Māori dünya görüşünde whenua, yalnızca “üzerinde yaşanan toprak” değildir; insanın kimliği, kökeni, ataları ve topluluğuyla ilişki kurduğu canlı bir varlık alanı. Bu nedenle romanın temel çatışmalarından biri aslında iki farklı toprak anlayışının çatışması: Toprak sahip misindir, yoksa ait mi? Bu fark küçük gibi görünür ama bütün romanı değiştiren en önemli unsur aslında. “Ben bu toprağa aitim.” Bataklık’ta bu düşünce çok güçlü bir yankıya sahip. İnsan toprağın sahibi olduğunu düşünürken, sonunda toprağın insanın hafızasına sahip olduğu ortaya çıkıyor çünkü. Cinayeti Araştırmak, Aslında Geçmişi Araştırmaktır Mülkiyet, hafıza ve cinayet üçgeni hikaye boyunca çok iyi çalışıyor. İnsanların toprağı kullanma biçimi, toprağın kimin adına konuştuğu ve doğal çevrenin nasıl dönüştürüldüğü, aile tarihindeki şiddetin daha geniş tarihsel biçimlerini düşündürüyor. Bu nedenle romanın “toprağı sevmek” fikri de masum bir nostalji değil. İnsanlar toprağa bağlanabilir. Ama aynı insanlar toprağa zarar da verebilir. Toprak üzerinde hak iddia edebilir. Onu sahiplenebilir. Onun geçmişini silebilir. Bataklık, aile içindeki sahiplenme ile toprağa yönelik sahiplenme arasında bilinçli bir paralellik kuruyor. Bir kadına “benimsin” demek ile bir toprağa “benim” demek arasında, romanın dünyasında düşündüğümüzden daha fazla benzerlik var. Her ikisinin altında yatan sebep mülkiyet arzusu. Romanın cinayet damarının asıl işlevi bu noktada anlaşılıyor. Karakterlerin cinayet çevresinde yürüttüğü araştırma, bir suç dosyasını çözmekten çok, aile tarihinin parçalarını birleştiriyor. Her bilgi yeni bir soruya, her cevap başka bir sırra, her sır daha eski bir acıya bağlanıyor. Böylece romanın soruşturması geriye doğru ilerliyor. Cinayet araştırılırken Kat’in hayatına, Kat’in hayatı araştırılırken ailesine, aile araştırılırken atalara, atalar araştırılırken toprağa, toprak araştırılırken sömürge tarihine ulaşılıyor. Bu anlamda Bataklık, polisiye romanın soruşturma mantığını aile romanının hafıza mantığıyla birleştiriyor. Anlatıda Biçim, Çok Seslilik ve Parçalı Zaman Romanın toprak ve insan hafızası üzerinden zamanı parçalı olarak sunması romanın biçimsel unsurunu iki başlık üzerinden çok iyi kullanmasında yatıyor. Birinci başlık; “Kız adamı vurdu”, ikinci başlık “Alan Araştırması”. Roman boyunca süren “Kız adamı vurdu” başlıkları neden bu kadar önemli? Manawatu, romandaki bölümlerin zamanını doğrudan tarih vererek belirtmek yerine cinayeti bir zaman ölçüsü olarak kullanıyor. Yani bizlerin eline bir tür kronometre veriyor ve her başlık bu kronometrenin sıfır noktasına getiriyor bizi: “Kızın adamı vurduğu an.” Bu anın çevresinde zaman sürekli ileri ve geri hareket ediyor. Bu bölüm başlıkları romanın kronolojisini parçalamak için değil, cinayetin etrafında bütün bir aile ve atalar tarihini döndürmek için kullanılıyor. Gelelim “Alan Araştırması” başlıklarına ve romandaki işlevlerine. Bu başlıklar altında Cairo ve Hana ile tanışıyoruz. Cairo ve Hana çevre bilimleriyle/alan araştırmalarıyla ilgilenen genç kadınlardır. Onların işi bataklığın neden giderek büyüdüğünü ve olağandışı biçimde değiştiğini araştırmaktır. Bu çok önemli, çünkü Stuart Johnson öldürüldükten sonra bataklık da sanki ölümü takip eden bir canlı organizma gibi hareket etmeye başlar. Johnson ailesinin uzun zamandır kurutmaya çalıştığı alan artık tersine büyümektedir. Romanın dünyasında bunun sıradan, bilimsel bir açıklaması kolay değildir. Dolayısıyla Cairo ve Hana’nın araştırması aslında iki farklı açıklama biçimini karşı karşıya getirir: Bilimsel soru:“Bu toprakta ne oluyor? Māori/whakapapa merkezli soru:“Bu toprak neyi hatırlıyor?” Romanın stratejisi, bu iki sorudan birini diğerinin karşısına koymamasında. Bataklık’ın belki de en güçlü fikri tam burada ortaya çıkıyor: İnsanlar sustuğunda, toprak konuşmaya başlayabilir. Bataklık, adını aldığı doğa parçası gibi kolayca çözülemeyen, içine girdikçe derinleşen bir roman. Romanın merkezinde bir cinayet vardır ama kitap bir cinayet romanı değildir. Bir aile vardır ama yalnızca aile romanı değildir. Bir kadın vardır ama yalnızca kadınlık hikâyesi değildir. Bir toprak vardır ama yalnızca mekân değildir. Bir bataklık vardır ama yalnızca doğa değildir. Bütün bunlar birbirine dönüşür. Kat’in bedeni ailenin hafızasına dönüşür. Stu’nun şiddeti bir kuşağın travmasına dönüşür. Ārama, bir çocuğun ötesinde aile tarihindeki şiddetin tanığına dönüşür. Ārama’yı teyzesi Kat’in yanına götüren abi Taukiri’nin sorumluluk duygusu suçlulukla iç içe geçer. “Biz” anlatısına dönüşen tüm karakterlerin araştırması cinayetin ötesine geçerek geçmişi soruşturmaya dönüşüyor. Cairo ve Hana, miras aldıkları travmanın yalnızca taşıyıcıları değil, onu dönüştürme ihtimali olan yeni kuşağın temsilcileridir. Ve bataklık, bütün bu hikâyelerin altında sessizce büyür. Belki de romanın en güçlü düşüncesi burada saklı: İnsanların birbirlerine yaptıkları hiçbir şey yalnızca iki insan arasında kalmaz. Becky Manawatu bu yüzden karanlık bir aile hikayesinin içinde bile geleceğe küçük bir alan bırakıyor. Bataklık, insanın geçmişinden kaçamayacağını söylerken geçmişinin tutsağı olmak zorunda olmadığını da fısıldar. Aile konuşmaya başladığında, bataklık da konuşmaya başlar. BATAKLIK Becky Manawatu Ayrıkotu Yayınları, 2025 Çeviri: Ezgi Kezban Çolak Tür: Roman 309 s.
- Oscar Wilde’ın “Dorian Gray’in Portresi” Zorlu PSM’de sahneye taşınıyor
Mehmet Birkiye’nin yönettiği Zorlu PSM prodüksiyonu “Dorian Gray’in Portresi”, 3 Aralık’ta 30. İstanbul Tiyatro Festivali’nin kapanış gösterisi olarak prömiyer yapacak. Başrollerde Salih Bademci, Engin Hepileri ve Yiğit Sertdemir yer alıyor. Oscar Wilde’ın tek romanı Dorian Gray’in Portresi, yeni bir sahne uyarlamasıyla tiyatroseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. Mehmet Birkiye’nin yönettiği Zorlu PSM prodüksiyonu, 3 Aralık 2026 Perşembe akşamı saat 20.30’da, 30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında Zorlu PSM Turkcell Platinum Sahnesi’nde ilk kez seyirci karşısına çıkacak. Oyun, festivalin kapanış gösterisi olarak prömiyer yapmasının ardından sezon boyunca Zorlu PSM’de sahnelenecek. Wilde’ın klasiğine çağdaş bir yorum 1890’da yayımlanan Dorian Gray’in Portresi, güzellik, gençlik, haz, ahlak, günah ve kötülük kavramları etrafında ilerleyen karanlık hikâyesiyle edebiyat tarihinin en çok tartışılan klasiklerinden biri olmayı sürdürüyor. Zorlu PSM prodüksiyonunda roman, Kerem Kurdoğlu ve Mehmet Birkiye tarafından serbest bir sahne uyarlamasıyla yeniden yazılıyor. Yapım ekibi, Wilde’ın romanına yazdığı manifestodaki “Sanatın yansıttığı şey hayat değil, seyircinin kendisidir aslında” yaklaşımından hareketle eseri sahne sanatlarının olanakları üzerinden yeniden yorumluyor. Yapımda Dorian Gray’i merkeze alan hikâye; güzellik ve gençliğin yanı sıra estetizm, hazcılık, ahlak ve kötülük gibi kavramlar üzerinden günümüz seyircisine yeni sorular yöneltmeyi amaçlıyor. Koro kullanımı ve özgün bir sahne dili de uyarlamanın öne çıkan unsurları arasında bulunuyor. Başrollerde Salih Bademci, Engin Hepileri ve Yiğit Sertdemir Oyunun başrollerini Salih Bademci, Engin Hepileri ve Yiğit Sertdemir paylaşırken kadroda Cansu Bahadır, Çağrı Özdoğan, Emre Yıldızlar, İlkin Öykü Fışkın, Koray Efe Yazgan, Songül Boztepe, Umur Berk Seven ve Yasemin Aksel de yer alıyor. 90 dakika ve tek perde olarak planlanan oyunun dekor ve kostüm tasarımı Şirin Dağtekin Yenen, ışık tasarımı Cem Yılmazer, müzikleri Fırat Akarcalı, koreografisi ise Tuğçe Ulugün Tuna tarafından gerçekleştiriliyor. Yardımcı yönetmenliği Gozel Rovshanova üstleniyor. Prömiyer 3 Aralık’ta Dorian Gray’in Portresi, 3 Aralık 2026 saat 20.30’da Zorlu PSM Turkcell Platinum Sahnesi’nde seyirciyle buluşacak. Kapılar 20.00’de açılacak. Yapım, 30. İstanbul Tiyatro Festivali’nin kapanış gösterisi olarak festival programında yer alıyor. Oyunun prömiyer biletleri 21 Ağustos’ta satışa çıktı. Zorlu PSM’nin güncel etkinlik sayfasında bilet kategorileri VIP, 1., 2. ve 3. kategori olarak listelenirken fiyatlar sırasıyla 3.500 TL, 2.750 TL, 1.950 TL ve 1.500 TL olarak belirtiliyor. Oyunun festival prömiyerinden sonra sezon boyunca Zorlu PSM’de sahnelenmesi planlanıyor.
- Yerin en dibi, dünyanın en tepesi neresi?
Simge Desen, Gülsel Ceren Güneş'in romanı, Tanrıların Tahtında üzerine yazdı: "Trajedi ve acılarla dolu bu metni ironi ve mizahla harmanlaması, bilgiyi boca etmeden metne yedirmesi müthiş bir matematik." Çocukken camdan izlediğim bulutları tutacak kadar yüksekte olmak isterdim. Sınırları düşünürdüm. Yerin en dibi, dünyanın en tepesi neresi? Sonra biri çıktı geldi, peş peşe yıllarda önce en yüksek dağa tırmandı sonra yerkürenin ateşiyle gelen sarsıntının acısına destek olmaya çalıştı. Bu yazıda Nasuh Mahruki’yi de anmadan geçmek istemem, çoğumuz Everest’i ve dağcılığı onun sayesinde merak ettik. Heyecanlandık ve gurur duyduk. Günlerce izledik görkemli Tanrıların Tahtını. Gülsel Ceren Güneş, Tanrıların Tahtında romanıyla okuru Everest’e tırmanmaya davet ediyor. İnsan neden bir dağa tırmanmak ister ki? Peki geride kalan biri yıllar sonra neden o dağa tırmanmayı göze alır? İşte Tomris’in hikayesi buradan başlıyor. Dağa sevdalı bir eş seçen, hayatında hiçbir tırmanış tecrübesi olmayan, erken büyümek zorunda kalmış, genç bir kadının güçlü hikayesi. Bulutlar geçiyor gökyüzünde. “Bir Fırtına Tuttu Bizi” dinliyorum. Öncesinde “The Path” dinlemiştim. Şarkıların birbiriyle alakasız oluşu gülümsetiyor. Yazarın bu romanı yazarken dinlediği playlistten bu iki parça. Bazen yaptıklarımız yaşadıklarımızla ne kadar tezat ama tutarlı. Tomris erken yaşta büyük depremde ailesini kaybetmiş, bir mezarları bile yok. Ardından öğretmen olduğu okulda tanıştığı Deniz’e hayran kalıp evleniyor. Ama bu kayıplarını üçe çıkarmaktan başka bir geleceğe götürmüyor onu. Tomris’in yası bir isyana dönüşüyor. Roman bir yas hikayesinden daha ziyade güç, kararlılık ve irade anlatısı. Kaybettiklerine rağmen yaşama tutunma inadı. Klasik bir kahramanın sonsuz yolculuğu anlatısı hakim. Ancak yazarın araştırırken yaşadığını anladığımız keyif yazarken de sürmüş. Bilgiyi boca etmeden metne yedirmesi müthiş bir matematik. Tomris’in bir kadının kapısına dayandığı ilk andan itibaren tüm zirve boyunca atmosfere dahil oluyoruz. Onunla birlikte üşüyor, sesler duyuyor, yemekler yiyoruz. Yazarın zengin duyu betimlemeleriyle tırmananlardan farkımız yok. Zirve yorgunluğu, Şerpalar, yer işaretine dönüşen dağcıların bedenleriyle dağ çok önemli bir karakter. Milyonlarca yıldır duran bir doğa parçasının insanların hayatındaki mucizevi etkisi düşündürücü. Yerli halktan iki kişi ile tırmanmaya başlayan Tomris ömründeki en büyük yalanları, kararları, aldatmaları, hüsranları bu irtifada yaşıyor. Bu yolculuk Deniz’in bedenine ulaşma arzusunun yanı sıra Tomris’in hayatla hesaplaşmasına dönüşüyor. Kendinin farkına vardığı, belki de kendini anladığı bir yol oluyor. Her başlangıç insanı umduğundan farklı bir yere çıkarmaz mı zaten? Okur tüm bu maceranın yanında eş zamanlı olarak Deniz’in eşine yazdığı günlükle onun hikayesini de öğreniyor. Ancak sadece onun yazdığı kadarıyla. Belki herkese yalan söylüyor. Ancak tek gerçek dağları sevdiği. Güneş’in önemli bir başarısı trajedi ve acılarla dolu bu metni ironi ve mizahla harmanlaması. Haklı isyana ortak ederken bizi, yüzümüzde de bir gülümseme bırakıyor. Tıpkı ölenin ardından gözyaşı dökerken anlatılan anılarına gülümsemek gibi. Cenazeler bu sahnelere alışkındır değil mi? Yazar roman boyunca temiz ve sakin bir dil kullanıyor. Süssüz bir anlatı kurması karakterlerle hemhal olmayı, empati yapmayı kolaylaştıran bir unsur. Ancak bazı durumlarda rüya mı hayal mi gerçek mi kestiremediğimiz anlar oluyor. Özellikle kitabın sonunda tempo o kadar incelikli ayarlanmış ki bu, heyecanı büyüten bir lezzete dönüşüyor. Belirsizliklerin çoğalmasıyla rüyalar, hayaller, gerçekler birbirine karışıyor ve okur olarak sonunda ne olduğunu umursamadan zirvede bitiriyoruz. Erkeklere özgü bir itibar şovu gibi görünen dağcılıkta, kadının yeri, bakış açısı, şefkati ve birbirlerine olan desteğini de hassasiyetle irdelemiş yazar. Bu durum okurun zihninde başka yollar açıyor. İnsanlığın her toplumunda var olan sorunlarının, Dünyanın en yüksek dağında da yer alabilecek olması çarpıcı. Ne olursa olsun insan fethetmek ister. Bunu körükleyen hırs ve bencillik, kişiyi doğaya ve diğer canlılara zarar verecek noktaya da getiriyor. Everest’e çıkmak aslında bu fethetme arzusu mu? Tüm bunlar soğuğunu çektiğimiz, kokusunu duyduğumuz, oksijensiz kaldığımız o dağda tırmanırken aklımızda. Buz çatlaklarının arasına ayaklarımız girmeden, bulutların içinden geçerken sesi geliyor insanlığın. Bu dünyada tamam mı devam mı? Cevabı okurda saklı. TANRILARIN TAHTINDA Gülsel Ceren Güneş Toros Yayınları, 2026 Tür: Roman 200 s.
- Rüyaların bile gözetim altında olduğu bir dünyada özgürlük mümkün mü?
Laila Lalami’nin Rüya Oteli romanı, rüyaların dahi algoritmalar tarafından denetlendiği yakın gelecekte özgürlük, mahremiyet ve teknolojik gözetim arasındaki gerilimi çarpıcı bir distopya üzerinden sorguluyor. Yurtdışında katıldığı bir konferanstan dönen Sara, Los Angeles Havalimanı’na henüz adım atmışken Risk Değerlendirme Dairesi görevlileri tarafından alıkonulur. Gerekçe akıl almazdır: Rüyalarını analiz eden algoritma Sara’nın hayatta en çok sevdiği insana, yani kocasına zarar verme riski taşıdığını saptamıştır. Kocasının güvenliği için yirmi bir gün boyunca Rüya Oteli adıyla anılan tecrit tesisinde “muhafaza edilmesi” gerekmektedir. Sara kendini, henüz işlemedikleri suçlar yüzünden masumiyet mücadelesi veren diğer “rüya gören” kadınların arasında bulur. Tesisin katı ve ucu açık kurallarından sapılan her an, esaret süresini biraz daha uzatır. Aylar geçer ve Sara özgürlüğüne bir adım bile yaklaşamaz; ta ki tesise gelen yeni bir kadın tüm düzeni altüst edene dek. Pulitzer ve National Book Award adayı Laila Lalami, bizi özgürleştirme vaadiyle hayatımıza sızan teknolojinin nasıl birer prangaya dönüştüğünü ustalıkla gözler önüne seriyor. Rüya Oteli, rüyaların bile gözetim altında olduğu yakın gelecekte geçen, bir kadının boyun eğmez direnişine dair çarpıcı bir roman. Laila Lalami Amerikan Kitap Ödülleri, Arap-Amerikan Kitap Ödülü ve Hurston/Wright Legacy Ödülü’nü kazanan; Booker Prize uzun listesinde yer alan; Pulitzer Ödülü finalistlerinden olan The Moor’s Account da dahil olmak üzere beş kitabın yazarıdır. En son çıkan romanı The Other Americans ulusal çoksatanlara girdi, Simpson/Joyce Carol Oates Ödülü’nü kazandı ve Ulusal Kitap Ödülü finalistlerinden biri oldu. Kitapları yirmi dile çevrildi. Lalami’nin yazıları Los Angeles Times, Washington Post, The Nation, Harper’s, Guardian ve New York Times’ta düzenli olarak çıkıyor. British Council, Fulbright Programı, Guggenheim Vakfı ve Harvard Üniversitesi Radcliffe Enstitüsü’nden burslara layık görülmüştür. Los Angeles’ta yaşıyor. RÜYA OTELİ Laila Lalami İthaki Yayınları, 2026 Çeviri: Sevda Deniz Karali 408 s.
- Bunca umutsuzluğun tam ortasında bir kurtarıcı gelse?
Gökçe Kalaycı, László Krasznahorkai’nin ilk romanı Şeytan Tangosu üzerine yazdı: "Adından da anlaşılacağı gibi, kurgu adeta dans ediyor, o biraz sancılı turunu tamamlıyor ve nihayetinde başladığı yere geri dönüyor. Upuzun cümlelerin, es vermeyen paragrafların, bitmeyen bilinç akışlarının hüküm sürdüğü bir dans bu." “…ve duvarlara yansıyan titrek lekelerin yalnızca gölgeler mi, yoksa umuda bel bağlamış düşüncelerinin ardına gizlenen umutsuzluğun acı çığırları mı olduğunu tam olarak kestirmeye olanak yoktu.” Kasvetli yağmurlardan başını kaldıramayan, beyhude bekleyişin her köşeye sinmiş olduğu, adeta hep karanlık bir yer düşünün. Bunca umutsuzluğun tam ortasında bir kurtarıcı gelse? 2025 yılının Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan László Krasznahorkai’nin ilk romanı Şeytan Tangosu, okurundan yüksek bir dikkat talep eden, yer yer bazı sayfaların yeniden okunmasını gerektirebilecek yoğunlukta bir kitap. Ne var ki, “kurtarıcı” Irimiás’ın aurasının yavaş yavaş belirginleşmesiyle kendine özgü bir etki alan yaratan roman, talep ettiği dikkatin hakkını sonuna kadar veren bir anlatıya dönüşüyor ve okuru tüm bu karamsarlığın, sisin, pusun ve iç sıkıntısının içine alıveriyor. Kitapta “site” olarak geçen bu kırsal alanda bir köşede durup olan biteni izliyormuş hissine kapılmak ise pek güç değil. Adından da anlaşılacağı gibi, kurgu adeta dans ediyor, o biraz sancılı turunu tamamlıyor ve nihayetinde başladığı yere geri dönüyor. Upuzun cümlelerin, es vermeyen paragrafların, bitmeyen bilinç akışlarının hüküm sürdüğü bir dans bu. Tangonun lideri, tabiricaizse melek yüzlü şeytan Irimiás, partneri olan yöre halkının kafasını allak bullak edip ışıklar söndüğünde onları pistin köşesinde bitkin bir halde bırakmakta bir beis görmüyor. Biz okurlar da bu dansın ritminden, adımların belirsizliğinden ve hatta tehlikesinden nasibimizi alıyor ve olan biteni baş döndürücü bir akış içinde izliyoruz. Karakterlerin zihinlerinin içine kadar giren anlatı, oralarda yaşananları anlamayı da kolay kılmıyor maalesef. Zamanda ileri ve geri sıçramalar, takip etmeyi ciddi anlamda zorlaştırıyor. Birbiri ardına yaşanan olaylardan ziyade düşünce yoğunluğunun esas olduğu bir kitap olduğu için sonundan söz açmanın “spoiler” sayılmayacağını düşünüyorum. Çünkü şunu özellikle eklemek istiyorum ki, romanı bitirirken aklıma Nietzsche’nin “Umut en büyük kötülüktür çünkü işkenceyi uzatır” sözü geldi. Zira umutsuzlukları içinde kavrulup giden bu site halkına elini uzatır gibi yapıp onları daha da büyük bir yılgınlığın ve boşluğun içine düşürüveren Irimiás’ın eylemlerinin sonuçlarını özetler nitelikte. Hikâyeye onun açısından bakabilmekse açıkçası biraz zaman istiyor bu roman özelinde. Yazıyı sonlandırmadan önce kitabın tartışmalı çevirisine de değinmek gerekiyor çünkü bu konudaki eleştirilerin sayısı oldukça fazla. Türkçesi Can Yayınları’ndan çıkan Şeytan Tangosu’nu dilimize Macarca aslından Bülent Şimşek çevirmiş. İngilizce çevirisinde de Krasznahorkai’nin bizzat kendisinin rolü büyük çünkü çevirmeni kendisi seçmiş. Çok güvendiği George Szirtes tarafından İngilizce’ye çevrilen kitapla Türkçe metin kıyaslandığında anlam açısından ciddi biçimde farklılaşan cümleler görmek mümkün gerçekten de. Elbette İngilizce çevirisinin aslına ne kadar sadık olduğuna kanaat getirmek için Macarca da biliyor olmak gerekiyor; bu yüzden net bir yargıya varmak kolay değil. Merak edenler iki farklı çeviriyi karşılaştırabilirler ve konuyla ilgili tartışmalara çevrimiçi kaynaklardan ulaşabilirler. Dönemin rejimsel buhranına ve insan ruhunun kasvetine ayna tutan Şeytan Tangosu’nun— belki de kitabın kendisinden daha ünlü— Bêla Tarr imzalı bir film uyarlaması da bulunuyor.
- Öykü: Yarım Tarih
"Kalemin bir yıl ileri gitti. Üstünü çizmedin, yanına doğru yılı yazdın. İki tarih yan yana kaldı." Aynur Türk Makinenin pedalına bastın. İğne indi, kalktı, indi. Üçüncü inişte titreşim şakağına vurdu. Gün böyle açıldı. Dükkân sokaktan iki basamak aşağıda. Duvarın dibindeki ince tuz izi her yıl bir parmak yükseliyor. Sen her yıl aynı yerden siliyorsun. Sabah ışığı vitrin camının alt köşesinden girip tezgâhta avuç içi kadar bir yer tutuyor; gün boyunca makasın sapına doğru kayıyor. Buhar, ıslak yün, naftalin, birinin yakasında üç gün kalmış parfüm sabahları ayrı geliyor, öğleye doğru birbirine karışıyor. Yan dükkân eskiden tuhafiyeydi. Düğmeler, telalar, biyeler, kavanozlarda çıtçıtlar vardı. Şimdi kargo şubesi. Barkod gün boyu ötüyor, kutular kapıdan girip çıkıyor. Kapı çıngırağının yayı gevşek; kapı açılınca iki kez vuruyor. Köşedeki kolsuz mankenin göğsünde eski iğne delikleri var. Kadın öğleden önce geldi. Kırk beşinde, belki biraz daha gençti. Elinde naylon torba vardı. “Annemindi,” dedi torbayı açarken. Palto ağır yündendi, koyu lacivertti. Astarı sararmış, kol altları parlamıştı. Yakanın içinde dükkânın eski adıyla beş haneli bir telefon numarası duruyordu. “Kolları kısaltabilir misiniz?” “Kime?” “Bana.” Mezurayı boynundan aldın. Kadın kollarını yana açtı, indirdi, sonra yeniden açtı. “Annem uzundu,” dedi. “Ben babama çektim.” Telefonunu çıkarıp paltonun fotoğrafını çekti, ekranda büyütüp birine gönderdi. Sonra telefonu çantasına koydu. Paltoyu ters çevirdin. Koltuk altında astar sökülmeye başlamıştı. Dikiş payının içinde kopya kalemiyle yazılmış bir satır vardı. Gözün üstünden geçti, elin öbür kola gitti. “Akşamüstü gel,” dedin. “Acelesi yok. On yıldır dolapta.” Kapı kapandı, çıngırak iki kez vurdu. Işık makasın sapına gelmişti. Dudağının arasında iki toplu iğne vardı. Demir tadı öğleye kadar geçmedi. Altı kardeşi kuş olmuş. Kız, altı yıl konuşmadan ısırgandan gömlek dikmiş. Son gömleğin bir kolu eksik kalınca en küçük kardeş ömrünü bir kanatla sürdürmüş. Kız eksik kolu dizlerine aldı; ısırgan lifleri avuçlarında kaldı. Kol, göğüs, bel, basen, boy. Beş sayı, bir tarih, bir kurşun kalem. Biz defterdeyiz. Yanımızda “3 numaranın gelini”, “Sevim’in ablası”, “Fırıncının küçük kızı” yazar. Prova perdesinin arkasında soyunur, önünde otururuz. Perde ince, halkaları gevşek. Bir kadın on dokuz yıl aynı elbiseyi her yılbaşından önce getirdi. Her yıl yan dikişlerden iki santim çıkardın. Yirminci yıl gelmedi. Bir kadın kızının çeyizini diktirdi, kendi paltosunu bir kış daha giydi. Sonra on beş kış daha. Bir kız telefon ekranını uzattı: “Böyle olacak.” Fotoğraftaki elbise bele değmeden düşüyordu. Kızın üstündeki kumaş yan dikişlerden çekiyordu. Sen mezurayı bir kez dolaştırır, sayıyı yazar, defteri kapatırsın. Biz de giysimizi indiririz. Adımız aidat defterinde, muhtarlık kaydında, hastane sırasında, taksit tablosunda da birilerinin yanına yazılır. Şimdi bir de yıldız veriyoruz. Uygulamada beş üzerinden dört virgül sekizsin. Bir yorum var: “Usta iyi ama dükkân eski.” Yorumu yazan da biziz. Öğle ezanı okundu. Ütünün buharı vitrin camında toplandı, bir damla yarıya kadar indi ve durdu. Öğleden sonra elin boşta kalıyor. Dükkân sessizleşiyor, kargonun barkodu bile aralıklı ötüyor. Işık tezgâhtan yere inip ince bir dilim hâlinde kalıyor. Arka odaya geçtin. Raflarda defterler, sırtlarında yıllar vardı. Bazı yıllar kalın, bazıları inceydi. Sırtında 1985 yazanı çektin. Parmağında un inceliğinde bir toz kaldı. Sayfada kumaş cinsi, metresi, fiyatı ve teslim günü vardı. Sahibi hanesinde başka bir ad duruyordu. Altına kendi ölçülerini yazmıştın: göğüs, bel, kol. O geceyi parça parça hatırladın. Kumaşı, kalıbı, ampulü. Paltonun dükkândan nasıl çıktığı yoktu. Paltoyu askıdan aldın. Kolu iki kez ölçtün. İki ölçü de elli altı buçuktu. Astarı ışığa tuttun. Dikişin döndüğü yerde kopya kalemiyle tek satır vardı: Nezahat. Altında daha küçük bir yazıyla tarihin başı duruyordu: 2 Kas— Kalem orada kalkmıştı. Bu dükkânda sana abla derler, usta derler, telefonda hanımefendi derler. Dikiş payını başparmağınla düzelttin. Bir kadın gündüz dokur, gece ipi söküp avucunda toplarmış. Sabah ellerinde yün kokusu, tırnak diplerinde lif kalırmış. Yıllar sonra kapı açıldığında tezgâhta bitmiş bir kumaş duruyormuş. Kadın kumaşı katlamamış, elini üstünden çekmemiş. Gecenin ikisiydi. Tek ampulün altında masaya diz çökmüştün. Kumaş için altı ay boyunca her hafta bir zarfa para koymuştun. Zarfın ağzı aynı yerden açılıp kapanmaktan yumuşamıştı. Kalıbı kendi ölçünle çıkardın. Kol boyunu iki kez ölçtün, iki sayı da aynıydı. Ampulün altında kumaş ıslak asfalt renginde görünüyordu. Sabah lacivert olacaktı. Provaya kendin girdin. Kabin dardı, üç aynası vardı. Aynalarda kol boyuna baktın. Perdenin arkasından annenin sesi geldi. “Nezahat.” “Efendim.” “Bu Ayşe’ye tam olur.” Annen perdenin aralığından elini uzatıp omzundaki kumaşı düzeltti. “Onun da kolu uzun,” dedi. “Olur,” dedin. Kabinden çıkmadan önce astarı ters çevirdin. Kopya kaleminin ucunu ıslatıp payın içine adını yazdın. Tarihe başladın: 2 Kas— Perdenin öbür yanından annen yine adını söyledi. Kalemi cebine koydun, paltoyu askıya astın. Yıllar defterlerin sırtına birikti. Tuhafiye kargo şubesi oldu. Söküp diktirmek için gelen azaldı. Bir palto eskiden üç kez ölçü görürdü. Yaka döner, astar değişir, düğme kutuya girerdi. Şimdi beden tablosu var. M dar gelirse L alınıyor, L bol gelirse geri gönderiliyor. Geçen kış bir kadın, yıllar önce verdiği hırkayı tanımadan satın aldı. Koltuk altındaki söküğü diktikten sonra tanıdı. Bir kız elbisesini telefonundaki fotoğrafa göre daralttırdı. Kumaşı iğneleyip aynanın karşısına çevirdin. Kız önce aynaya, sonra ekrana baktı. Kira bu yıl ikiye katlandı. Bina yıkılacak, giriş katına kahve gelecek diyorlar. Adı yabancı, fincanı kâğıt olacak. 1985 defteri rafta açık kaldı. Ölürken anne kızına küçük bir bebek vermiş: cebinde taşı, kimseye gösterme, acıkırsa doyur. Kız ormanda, cadının kapısında bebeği gizlice beslemiş. O gece cadının verdiği işi bebek görmüş. Yıllar sonra da kızın ceketinin bir cebi ötekinden biraz aşağıda dururmuş. Akşamüstüne doğru paltoda çalışmaya başladın. Kolları söktün. Yedi santim. Kesmeden önce iki kez ölçtün, iki sayı da aynı çıktı. Koltuk altındaki astarı açtın. Adının durduğu parçayı iki parmak eninde makasla kestin. Yerine yeni astardan bir parça geçirdin, üstünden bastırdın. Deftere “palto, kol kısaltma, yedi santim” yazdın. Tarihe gelince kalemin bir yıl ileri gitti. Üstünü çizmedin, yanına doğru yılı yazdın. İki tarih yan yana kaldı. Sonra kendi hırkanın kolunu ters çevirdin. Parçayı bileğinin içindeki, nabzın vurduğu yerdeki paya yerleştirip sık dikişle tutturdun. İğne parmağını deldi. Bir damla kan çıktı, astara değmeden başparmağında kaldı. Kadın akşamüstü geldi. Paltoyu giydi. Kollar bileklerinde bitti. “Tam oldu,” dedi. Kolunu çevirip astara baktı. “Annemin kolları uzunmuş.” “Uzundu,” dedin. Kadın durdu. “Tanır mıydınız?” Mezurayı boynuna geri astın. “Ölçüsü defterde,” dedin. Kadın çıktı. Prova kabininden bir kız seslendi. “Abla?” Bekledin. Bir saniye, belki daha az. “Efendim,” dedin. Kepengi indirirken hırkanın kolunu bir parmak yukarı çektin. Sokak lambası yandı. Işık üst basamakta kaldı.
- "Yazmak benim oyun oynama biçimim oldu"
Litera Edebiyat’ın kurulduğu günden bugüne en çok okunan bölümü hep sizden gelen öyküler oldu. Okurlarla yeni yazarları buluşturmaya aracı olduğumuz bu kıymetli bölümü bir adım daha ileri taşıyoruz artık. Sizden gelen öykülerden her ay en çok okunanı seçip yazarlarıyla kısa birer söyleşi yapıyoruz. Yeni yazarlarla okurlarımız arasındaki bağı güçlendireceğini düşündüğümüz bu söyleşi serisinin sıradaki konuğu ise Banu Semizoğlu. Sıcağı Sevmiyorum adlı öyküsü çok dikkat çeken yazarla öykü serüvenini, edebiyatla kurduğu ilişkiyi konuştuk. Herkese iyi okumalar. Temmuz ayında Litera Edebiyat'ın en beğenilen, en çok okunan öyküsünün yazarı oldunuz. Bize öyküyle kurduğunuz ilişkiyi, yazma deneyiminizi ve sürecinizi anlatır mısınız? Sanırım ortaokul yıllarımdan beri yazı hep hayatımdaydı. Defterler dolusu notlar, öyküler, yarım kalmış metinler... Anlamadığım şeyleri yazarak anlamaya çalıştığımı çocukken fark etmeden keşfetmişim. Oyun oynamayı çok beceremeyen bir çocuktum; belki de yazmak, benim oyun oynama biçimim oldu. Yazdıklarımı genellikle yakın arkadaşlarıma okuturum. Yazarken zihnimde dolaşan bir mesele olur. Onu anlatıp rahatlamak isterim. Sonra metin üzerine konuşuruz. Eğer anlatmak istediğim şey karşıya geçmişse, benim için o konu biraz daha berraklaşır. Ama asıl sevdiğim, okurun metne kendi deneyimiyle yaklaşmasıdır. Onların gördüğü ayrıntılar, kurduğu ilişkiler, benim yazıya yeniden bakmamı sağlar. Yazmak benim için hem bir sağaltım biçimi hem de her karşılaşmada yeniden öğrenilen bir alan. Bu yüzden okurun zihninde tamamlanan, her şeyi söylemeyen metinleri seviyorum. Sizce öykünün edebiyattaki yeri nedir? Ortaokulda, otuz kişilik bir sınıfta Türkçe öğretmenimiz bize bir öykü okumuştu. Başta sınıfta kıpırdananlar, fısıldaşanlar vardı. Ama metnin bir yerinden sonra herkes sessizleşti. Okumayı da dinlemeyi de sevmeyen çocuklar bile öykünün içindeydi. Öykü bittiğinde öğretmenimiz ağladı. Ardından sınıftaki bazı çocuklar da... O anın etkisini hâlâ unutamıyorum. Sonrasında sınıfta hepimiz öykü kitapları okumaya başladık. Aynı metinden herkes başka bir şey aldı. Sanırım öykünün gücü de burada. Kısa bir metinle birbirinden çok farklı hayatlara dokunabiliyor ve her okurda başka bir karşılık bulabiliyor. Bu öykünüzden okurun aklında tek bir şey kalacak olsa, onun ne olmasını isterdiniz? Okurun bu öyküden sonra sıcağı yalnızca yaz mevsimi olarak düşünmemesini isterim. Çünkü bazen en bunaltıcı olan hava değil; insanın taşıdığı yükler, söylenmeyenler, görünmeyen emek ve sıkışmışlık da sıcağa dönüşür. Türk ve dünya edebiyatında en çok sevdiğiniz öykü ya da öyküler hangileridir? Sait Faik Gümüş Saat benim için çok özeldir. Ortaokulda öğretmenimizin sınıfta okuduğu öykü buydu ve belleğimde derin bir iz bıraktı. Dünya edebiyatından ise David Constantine Gerekli Güç ve Mariana Enriquez Yangında Yitirdiklerimiz en sevdiğim öyküler arasında yer alıyor. Ayrıca Arjantin edebiyatından Samanta Schweblin'in öykülerini de ilgiyle okuyorum. Şu sıralar masanızda neler var; öykü, roman ya da sadece okumalarınız… Litera Edebiyat okurlarıyla paylaşabilir misiniz? Bu aralar sanatçılarla sanat eserleri arasındaki ilişki üzerine düşünüyorum. Bir sanatçının yaşamı, ürettiği eseri nasıl etkiler ya da etkilemeli mi sorusu zihnimi meşgul ediyor. Bu nedenle Claire Dederer' in Canavar Hayranların İkilemi'ni okuyorum. Eş zamanlı olarak Marlen Haushofer' in Duvar'ını okuyorum. Zaman zaman çoklu okumalar yapmayı seviyorum. Evde daha sakin anlarda ise Çetin Balanuye' nin Spinoza'nın Sevinci Nereden Geliyor? kitabı bana eşlik ediyor. Bunun dışında elimin altında her zaman bir Ursula K. Le Guin ve bir Yaşar Kemal olur. Zihnim sıkıştığında ya da aynı düşüncenin içinde dönüp durduğumda onları açarım. Tanıdık biriyle kısa bir sohbet etmiş gibi olurum; çoğu zaman da o anın içinden çıkıp dünyaya başka bir yerden bakabilmeme yardım ederler. Öykünün tamamı için tıklayın.
- Nagihan Dermancı’nın öykülerinde görünmeyene bakmak
Umut Kaygısız, 2025 Seyhan Livaneli Öykü Yarışması kazananı Nagihan Dermancı'nın kitabı, Baktığım Her Yerde üzerine yazdı: "Baktığım Her Yerde yolun sadeliğini güzelleştiren, yolculuğuysa bir şarkı gibi dilden dile ulaştıran, görünmeyenden korkmaktansa gözlerin yenik düştükleriyle el sıkışan, nefesi güçlü bir kitap." Gördüklerini anlat deseler… Öyle durduk yere. Bir tercüman bulmak mümkün değil ki hislere. Mecburen çıplak, çırılçıplak yalnızlıklar dökülür şu dudaklardan. Ardında çiğ, pişmemiş bir tat bırakmasına şaşırmamak olmaz. Gözler yetersiz değil ama asıl mesele kelimeler. Sonra bir cümlenin içine doğru dürüst yerleşmeden bir diğerine koştura koştura gitmeler… İşte hep bundan kaynaklı fakirlik. Hep bundan. Kafamın içinde koca bir delik olmasından. Kelimelerin müsaade istemeden o delikten aşağı yuvarlanmasından. Baktığım her yerde gördüğüm şey… Kocaman bir fakirlik. Sökük kazakları, dolapta unutulan limonları, içeri yağmur sızdırmaktan hüküm giymiş pencereleri ve bazı bazı yumruklanan kapıları… Hafızayı işgal eden küçük ve yorucu bütün detayları silmekle uğraşmadan, paldır küldür hayatın içine boca etmenin de bir faydası varmış meğer. Baktığım Her Yerde yolun sadeliğini güzelleştiren, yolculuğuysa bir şarkı gibi dilden dile ulaştıran, görünmeyenden korkmaktansa gözlerin yenik düştükleriyle el sıkışan, nefesi güçlü bir kitap. 2025 Seyhan Livaneli Öykü Yarışması kazananı Nagihan Dermancı’nın ilk öykü kitabı Eksik Parça Yayınları’ndan çıkarak hem hayat buldu hem de bizzat hayatın içine karıştı, diyebiliriz. Okurken yorulmayacağınız sadelik ve akıcılıkta kaleme alınan öyküler, gündelik hayatın izlerini fark etmemiz için elinden geleni ardına koymuyor. Meseleyi gözlerle sınırlamadan düşüncelere de yaymak, kıymetli yazarın kullandığı dil ve yarattığı dramatik odacıklar sayesinde aşılmaz duvar olmaktan çıkıyor. Hissettiğimiz cümlelere bir isim verecek olsak, pekâlâ öykülerin muhtarlığına soyunmamız gerekebilir. Belki de işin sırrı samimiyettedir. Dermancı’nın üstünü örtmek istemediği her şey, esasında görünürde olanın farklı renklere boyanmış hali. O halde seyrettiklerini tasvir etmesini bilenlere kısa kısa notlar düşmeli ki, her okuyucu kendi resmini yapabilsin. Anımsattığı şarkı kadar nazik bir hikâyeyle açılışı yapıyor kitap. Sevmekten Kim Usanır? klâsik yapısal özellikleri taşıyan, anlatımı ve iç haznesi güçlü bir öykü olarak umut veriyor bizlere. Sonrasında okuyucu şaşırtma hedefi olmayan Arasat, niyetini ve tavrını ilk birkaç paragrafta belli edince uyanıyoruz. Finalde tokat falan yok. Ama sürükleyici anlatım ve ana karakterin iç dünyasına yapılan yolculuk, düşünce çeperlerimizi boyuna ittiriyor ve hissettirmeden, gizli bir tartışma alanı açıyor zihnimizde. Kahramanın sonunu bilsek de yolculuğu esnasında tercihlerini hayatın akışı içerisinde sorgulamamak mümkün değil. Guguklu Saat ise iki zaman arasında sarsıcı bir durum barındırırken, gücünü olay örgüsünden ziyade, ana karakterin derinlemesine incelenen ruh halinden alıyor. Detaylarda gizlenen insana dair ipuçları, her okuru farklı yerinden vuracaktır. Eski Türk filmlerinden bir esinti gibi gelip yürekleri kavuran Nar’a da ayrıca dikkat çekmeli. Dokusu inceliklerle dolu ve her dem hisli. Bir satır, tek bir cümle bile kahramanın renkleri solgun yolculuğundan uzaklaştırmıyor bizleri. Çünkü kıymetli yazar, kalbini açarcasına hikâyeye eşlik eden tüm duyguları savunmasız bırakmakta oldukça usta. Haliyle yeni başlayan yağmur, cama vuruş sesinden nasıl anlaşılıyorsa, bir tamam o şekil dahil oluyoruz bizler de öyküye. Kaçış yok belki ama bir kere okumaya başladı mı insan, zaten kaçmak istemeyecek ki. Görünmez, Dermancı’nın kalem gücünü adeta gövde gösterisiyle okuruna ispat ettiği, dramatik zenginliği göze batan bir metin. Hikâye ilerledikçe açılan her katmanda insana dair bambaşka bir manzara gizli. Hayal etmek yetmez, seyretmeli aynı zamanda. Öykü kişilerini direkt karşı karşıya getirmeden bu denli kuvvetli ve tesirli bir çatışma yaratabilmesi Dermancı’yı okumak için başlı başına bir neden. Yüzleşmenin aynasız tarafı, susmanın da isteğe bağlı olmayanı mevcut hikâyede. Dışarda rüzgârın çığlığı, ilgi delisi pencerenin şamatacı tavrı ve hepsine kulaklarını tıkamayı becerebilen okur. İşte bu üçlü, kılık değiştirip Görünmez olabiliyor. Her karakter ayrı bir desen ve değişen durumlar karşısında takınılan her tavır bambaşka bir motif. Gel de çık işin içinden, çıkabilirsen. Gözlerine güveniyorsan, bul görünmez olanı. Ancak asıl farklı hissettiren Baktığım Her Yerde. Zor ve hassas bir konuyu klişelerden uzak durarak anlatmasıyla kitaba ismini verme nedenini kısmen açıklasa da onu asıl özel kılan şeyi, hikâyenin derinliklerine indikçe fark edeceksiniz. Her şeyden öte, kıymetli yazarın anlatımı çok zarif ve hisli. İnce dokunuşlarla, adeta minik bir çocuğu okşarcasına yan yana getirdiği cümleler eşliğinde ana karakterin ruhuna rahatça inebiliyor, sadece kalbini değil, aynı zamanda kafasının içindekileri de deşifre edebiliyorsunuz. El oyası nezaketi benzeri bir ince işçilik var paragraflarında. Öykünün en zor karakterine bile kızmamanız ya da çatışmanın diğer ucunda bizleri zorlaması beklenen kişiyi anlıyor olmanız, okurluğa kısa bir mola demek. Elbette finalde beklenen oluyor. Oluyor olmasına da… O esnaya kadar akıcı, hiç yormayan bir derinlik ve ötekilik de mevcut. Gözlerinizi kapatsanız, kulaklarınızı tıkasanız bile dilinize yerleşecek birtakım sözler ve deyişler kazınacak belleğinize. Kaçış yok. Baktığınız her yerde o var ve olmaya da devam edecek artık. Mucizeyi uzaklarda aramadan, olabilecek her şeyi gözlerimizin önüne serdiği Masum, sayesindeyse belki bir sokak arasında belki şehir merkezine yakın bir mahallede nefes almak mümkün. Hikâye içimizden. Dert bizim, yaralar bizim. Yazarın özellikle günlük konuşma diline gösterdiği hassasiyet olayların tadını iki misli arttırıyor. Betimlemelerde en ufak bir zorlama yok. Her şey gözlerimizle gördüğümüz gibi. Acı da umut da şiddet de. En çok da psikolojik baskı ve savaş. Mahalle kültüründe ait olmanın sarsıntılarını hissede hissede nerede yaşadığımızı bir kez daha bizlere anımsattığı için Dermancı’ya şapka çıkartarak çevireceksiniz sayfaları. Özetle, sırtını duvara ya da ağaca dayayıp gölgeleri kovalamak yerine, yüzünü güneşe dönenlerin kitabı Baktığım Her Yerde. Korkma, diyor ısrarla. Korkma, git. Güneşe sokul. Kafasını diğer yana çevirme alışkanlığı olmayanlara ve korkuyu kapıdan içeri sokmayanlara… Keyifli okumalar dilerim. BAKTIĞIM HER YERDE Nagihan Dermancı Eksik Parça Yayınları, 2025 Tür: Öykü 96 s.
- Çocuk edebiyatı alanında uzmanlaşmış birkaç kişi buluşunca ne yapar?
Seda Aksoy Evren, Litera Edebiyat için çocuk edebiyatı üzerine yaptığı söyleşilere, "Çocuk Edebiyat Söyleşileri" projesi ile devam ediyor: “Çocuk edebiyatında sırf belli eleştirilerden korunmak ve otorite inşa etmek için oluşturulan inorganik kliklere, liyakatten kopuk sosyal medya gruplarına, tek bir sesin kalkanında çoğalan inisiyatiflere fazlasıyla doymuştuk. Sonra, ‘Bizim bahçede oynamak isteyen başka arkadaşlar var mıdır?’ diye sorduk.” Çocuk edebiyatı alanında uzmanlaşmış birkaç kişi buluşunca ne yapar? Elbette çocuk edebiyatı hakkındaki farklı konuları derinlemesine değerlendirerek sohbet eder. İşte sevgili Nihal Ünver ve Emek Yurdakul yaklaşık iki yıl önce aralarında yaptıkları bu sohbetten o kadar çok keyif almışlar ki, bunu daha geniş çevrelere yaymak istemişler. Kendilerine ait bahçelerine çocuk edebiyat alanına benzer bir çerçeveden bakan başka arkadaşlarını da davet edince “Çocuk Edebiyat Söyleşileri” projesi doğmuş. Grup şu anda Alp Gökalp, Emek Yurdakul, Hafize Çınar Güner, Mehmet Erkurt, Müjde Başkale, Nihal Ünver, Tülin Sadıkoğlu ve Yunus Bekir Yurdakul’dan oluşuyor. Mart ayında Robinson Crusoe 389’da başlayan bu keyifli projenin üyeleri ile konuştuk. "Çocuk Edebiyatı Söyleşileri" projesinin tohumu ilk ne zaman atıldı? Aslında ekibin üyelerine baktığımızda bu projenin oluşması kadar doğal bir şey olamaz sanırım ama yine de böyle güzel birlikteliklerin başlangıç hikâyesini duymak iyi hissettiriyor. Nihal Ünver: ‘Bir araya gelme ihtiyacı’ yola çıkmamızda çok önemli bir ateşleyici oldu. Bu alanda çalışanlar bilir; editörlük, yazarlık, illüstratörlük genellikle tek başına ve iletişim kurmaya pek ihtiyaç duyulmadan yapılan işler… Bu nedenle kimi zaman müthiş yalnız hissettiğimiz anların içinde buluyoruz kendimizi. Bu bazen bir metni yayına hazırlarken işin içinden çıkamadığımızda ya da bir sosyal medya fenomeninin yarattığı bir ‘olay’da dayanışma ihtiyacı olarak belirebiliyor. Çok örnek sayabilirim bu ihtiyaca yol açan. Bazı işler doğası gereği yapan kişiyi izolasyona itse de, aslında hiçbir iş mesleki bağlamı da düşününce kendini soyutlayarak, meslektaşlarla görüşmeden, sorunlarla tek başına mücadele etmeye çalışarak yapılmamalı. Rekabet gütmeden içimizi açabileceğimiz bir ‘bir araya’ geliş aslında bu. Bir de tabii deneyimlerimizi paylaşmak istiyoruz; bir okulumuz yok, ustalık çıraklık ilişkisi de artık arkaik bir şeymiş geliyor, bizden sonraki kuşaklara pek dokunmuyor. Emek Yurdakul’la ilk buluşmamızda, saatler süren sohbetimizden sonra bu buluşmaları neden daha geniş çevremizle yapmıyoruz diye sorduk birbirimize ve sonunda “Çocuk Edebiyatı Söyleşileri” çıktı ortaya. Yakınımızda sık sık bir araya geldiğimiz isimleri davet ettik ve daha geniş bir çemberle işte bir aradayız. Emek Yurdakul: Gerçekten bir alana ihtiyacımız varmış… Yaklaşık iki yıl önceydi Nihal’le sözü edilen buluşmamız. O gün sohbetin bu kadar büyüyebileceğini ve uzun soluklu olabileceğini o günlerde ikimiz de tahmin etmemiştik. Her başlıkta ya aynı noktaya ya da paralel yollara vardığımızı hatırlıyorum. Şaşırdığımızı da. Ama sonunda bize ait bir bahçemiz oldu. Sonra, “Bizim bahçede oynamak isteyen başka arkadaşlar var mıdır?” diye sorduk birbirimize. Alana benzer yaklaşan, aynı toprakta yeşerebilecek insanlar… Yavaş yavaş çoğaldık. Buluşmalar rahatça top koşturduğumuz bir alana dönüştü. Çoğumuz birbirimizi tanıyorduk, kimimiz sohbetlerde tanıştı birbiriyle. Ama tanıdıklarımızla bile, sözün özgürlüğü ve içtenliği sayesinde bahçemizde yeniden tanıştık. Başlattığımız söyleşiler de, bahçeden sokağa taşıp, ‘Başka oynamak isteyen var mı?’ diye bakmalarımız bence. Sadece bizim değil herkesin bu bahçelere ihtiyacı var diye düşünüyoruz. Özellikle de çalışma hayatı içerisinde. Umarım diğer bahçelerden çıkan ya da yalnız hisseden arkadaşlarla çokça buluşuruz. Mehmet Erkurt: Tam da Nihal’in dediği ve Emek’in en iyisini dilediği üzere, işin talep ettiği sağlıklı yalnızlığa biraz fazla kapılmış, kendini yalıtmanın sınırını kaçırmıştık. Galiba kurduğumuz pek çok ilişkide kendini hemen hissettiren, “merhaba”dan ve “nasılsınız?”dan bile insanı soğutan o bitmez oportünizmin yarattığı bir bezginlik, küskünlük de vardı. Seni sadece ‘kitabının yayımlanmasına bir katkı’ gibi gören, edebiyatla ve çocukla hiçbir derdi olmayan kalabalıklardan ve iz bırakmayan yığınla diyalogdan epey bunalmıştık. Sonra COVID-19 pandemisi geldi ve halihazırdaki ıssızlaşma hali geçici ama iz bırakan bir normale dönüştü; her yaştan bireyde olduğu gibi. Bir yandan da (bunu sonradan, sohbetlerimizde fark ettik) çocuk edebiyatında sırf belli eleştirilerden korunmak ve otorite inşa etmek için ‘güvenli bölge’ amacıyla oluşturulan inorganik kliklere, liyakatten kopuk sosyal medya gruplarına, tek bir sesin kalkanında ya da himayesinde çoğalan inisiyatiflere de fazlasıyla doymuştuk. Bunların yine de görece yaşanabilir günlerimiz olduğunu bilmiyorduk elbette. Zira buna ekonomik darboğazlar ve vahşileşen bir sansür ortamı eklendi. Edebiyattan ve çocuktan kopukluğu, halihazırdaki sansürü ve yetişkinlerin çocuğa dair kaygılarını körükleyip, köpürtüp, yeniden biçimleyerek bir endüstriye, kazanç kapısına dönüştüren unvan dolgulu ama etik yoksunu isimlerin, guruların, sözde kamuoyu liderlerinin estirdiği histeri artık dayanılmaz bir noktaya gelmişti. Ekonomik olarak hayatta kalma tepkilerinin ötesine geçememeye başlayan yayınevleri de artık eskisi gibi sözünü sakınmazlık edemiyor, on yıllardır dile getirdiği ilkelerinden ödün vermek zorunda kalabiliyor, dönüştürücü adımların zıttı bir uyumlanmayı tercih edebiliyordu. İşte bu bağlamda Nihal’e ve sonra, “Mehmet gel, köşelerimizde delirmeyelim, sohbet edelim,” diyen Emek’e teşekkür ederek başlamak istiyorum. Çünkü biz önce uzun bir süre konuştuk. Sohbet ettik. Davet ettik, çoğaldık, yoğunlaştık. Sonra da bugün buluşmamızı sağlayan ilk adımları attık. 2) Ekip üyelerini kısaca tanıyabilir miyiz? Nihal Ünver: Alp Gökalp, Emek Yurdakul, Hafize Çınar Güner, Mehmet Erkurt, Müjde Başkale, Tülin Sadıkoğlu ve Yunus Bekir Yurdakul’dan oluşuyor grubumuz. Tek tek burada tanıtmasam da tüm bu isimler çocuk edebiyatı alanında özenli çalışmalar yapan, farklı konularda uzmanlaşmış arkadaşlarımız. Yunus Bekir Yurdakul özellikle bilgi birikimi ve deneyimleriyle zihnimizi açan çok kıymetli bir isim. İyi ki bizimle. İlk söyleşimizi de Tülin’in moderatörlüğünde, “Dünden Bugüne Türkiye’de Çocuk Edebiyatı” başlığı altında, Bekir Bey’le yaptık. Müthiş ilgi gördü ilk oturumumuz, saatler yetmedi. Bu ilgi söyleşilerin devamına dair bizi çok motive etti. İkinci söyleşimizi de Mehmet’in moderatörlüğünde, konuğumuz editör Özlem Akcan ve benimle gerçekleştirdik. Başlığımız, “Çocuk Edebiyatına Editörce Bakış”tı. Seçtiğimiz başlıklar ve konuklarımız, bu söyleşi grubumuzun üyeleri ve sıradaki adımları hakkında ipucu veriyordur. 3) Türkiye'de çocuk edebiyatının gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz? İyi ve gelişmesi gereken yönlerimiz neler? Hafize Çınar Güner: Türkiye’de çocuk ve ilk gençlik yayınlarının sayısı her geçen yıl artıyor. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin 2025 raporuna göre çocuk kitapları yayıncılık piyasasının %15’ine sahip. Her geçen gün yeni bir yayınevinin çocuk kitapları alanına girdiğini öğreniyoruz. Holdingler, bankalar, büyük yayınevleri, butik yayınevleri, hatta şimdilerde MEB ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da duruma el attı. Yayıncılık pastasında çocuk kitaplarına ayrılan dilim her geçen yıl daha da büyüyor. Çocuk kitapları kategorileri de çeşitleniyor. Bebek kitaplarında, kurgu dışı kitaplarda, çizgi romanlarda, ilk okuma kitaplarında ciddi bir artış var. Ebeveynler kendileri kitap okumasalar da çocukları birer okur olsun, çocukları kitap okusun istiyorlar. Ama burada kitaba yüklenen anlam dikkat çekici. Kitap maalesef hâlâ bir eğitim aracı olarak görülüyor. Kitabın çocuğa illaki bir şeyler öğretmesi bekleniyor, kitaba bir kurtarıcı olarak bakılıyor. Değerleri aktarmada, rutin oluşturmada, uyum sağlamada, alışkanlıkları kazanmada ve hatta müfredatın kazanımlarını çocuğa aktarmada çocuk kitaplarından medet umuluyor. Kitaplar, hikâyeler yaşamı anlamlandırmada elbette bizlere yol göstericidir ama burada kastettiğim şey bu değil. Bahar ayları geldiğinde yayıncıların çoğunun gözü kulağı açıklanacak olan zincir okulların kitap listelerinde oluyor. Acaba kitaplarının kaçı o listelere girdi?.. Çünkü günümüz ekonomik koşullarında okullara yapılan o toplu satışlar çok önemli. O listelere girebilecek yazarlar, çizerler seçilmeli ve o listeler için kitaplar basılmalı… Öyle ki yazılandan çok yazarın çocuklarla etkinlik yapıp yapmaması, sosyal medyadaki takipçisi sayısı, kişisel bağlantıları, bilinirliği daha değerli görülebiliyor. Kitaba bakışımız kadar toplumsal ve kültürel olarak çocuğa bakışımız da burada etkili. Devletin sosyal, kültürel politikaları oldukça belirleyici. Çocuk işçi sayılarını, istismar vakalarını dahası çocuk cinayetlerini konuştuğumuz bir ülkede yaşıyoruz. Hazır sözü çocuğa bakışımıza getirmişken “çocuğa görelik” kavramından da söz edelim ve hemen şunu soralım: “Çocuğa görelik” dediğimizde çocuğu gerçekten öncelemiş oluyor muyuz? Yoksa farklı otoritelerin kendi bakış açılarını dayatmasına izin veren bir sansür alanı mı açıyoruz?.. Çünkü çocuğa görelik zamana ve kültüre göre değişiklik gösteren bir kavram. Bundan elli yıl önceki çocuğa yaklaşımımızla bugünkü aynı değil. Ya da İskandinav edebiyatındaki çocuğa görelik ile bizim anladığımız çocuğa görelik arasında ciddi bir fark var. Bu kavramın çerçevesini doğru çizmeliyiz, aksi takdirde bu bir sansür meselesi olarak da karşımıza çıkar, nitekim de çıkıyor. Çocuk edebiyatında farklı hayatlara, farklı yaşamlardan ve kültürlerden sözcüklere yer olmayacağına dair inanç, çocuğu koruma düşüncesi altında çocuk edebiyatını sığlaştırıyor. Kitaplar yasaklanıyor, poşete sokuluyor… Burada çocuk değil yetişkinlerin korkuları, inançları devreye giriyor. Aslında burada güvenmediğimiz çocuk değil, kendimiziz. Cinsellik, ölüm, göç gibi pek çok konuda aslında önce biz yetişkinlerin kendimize açıklamakta zorlandığı şeyler var. Bu yüzden de çocukları korumaya çalışıyor görünüyoruz ama aslında onları yaşama dair güçlendirecek iyi edebiyat aşılarını da kaçırıyoruz. Tülin Sadıkoğlu: Ülkemizde nitelikli, ilgi çekici, çocuğa okuma zevki ve edebiyat duygusu veren kitaplar gerçekten basılıyor. Büyük yayınevleri programlarında çocuk kitaplarına da yer açarken, yalnızca çocuk kitabı yayımlayan yayınevlerinin sayısı giderek artıyor. Anne babalar çocuklarının iyi bir okur olmasını önemsiyor. Bu açıdan bakınca olumlu gelişmeler olduğunu söyleyebiliriz. Önemli olan elbette çocukların nitelikli kitaplarla buluşmasını sağlamak çünkü bu kitaplar sayesinde edinecekleri edebiyat zevkiyle daha seçici olacaklardır. Bu da okuma kültürünün yerleşmesiyle ilgili bir mesele. Çocuk edebiyatının gelişiminin önünde gördüğüm en büyük engel ise, Hafize’nin de değindiği, sansür ve otosansür meselesi. Artan iyi örneklerle başladım sözüme ama bugün raflarda edebî niteliği düşük sayısız kitap var. Çocukların duygu ve düşünce dünyasını geliştirecek, dünyaya daha geniş bir perspektiften bakmalarını sağlayacak kitaplar yerine çatışması olmayan, çocuklara soru sordurmayan, derinlemesine düşündürmeyen, farklı yaşamların var olma hakkını dillendirmeyen kitaplar neredeyse çoğunlukta. Baktığımızda nitelikli kitap sayısının artması yayınevlerinin sorumluluğunda. Ancak yayınevlerinin üzerinde hem ailelerden hem de okullardan gelen, zaman zaman da siyasi konjonktürden kaynaklanan çok fazla baskı var. Kültür işi yapsalar da neticede yayınevleri ticari kuruluşlar ve bu baskılara dayanmak o kadar kolay değil. O nedenle de yayınevleri okullara girmeyecek kitap basmaya çoğu zaman cesaret edemiyor. Öğretmenler, ailelerden tepki alabileceklerini düşündükleri kitapları öneremiyor. Dolayısıyla sansür ve otosansür tek değil, çok başlı bir sorun ve kanımca çocuk edebiyatının gelişimi önünde de bugün için en büyük engel. Yunus Bekir Yurdakul: Kitapların hayatımızdaki yeri başat olmalı anlayışıyla uzun yıllar omuz omuza olduğum bir dostun, yıllar sonra kütüphanemizi görünce, “Niye işgal ettiniz bu odayı? Yatılırdı burada” deyişi bugünümüz ne güzel özetliyor. Kitaplarla arkadaşlığımız, dostluğumuz, yakınlığımızda yaşadığımız daralma pazara da yansıyınca yayınevlerimiz de satış olanaklarını gördükleri çocuk yazını alanına yöneldiler. Onlara göre görece kolaydı da çocuklar için kitap yayımlamak. Bu anlayışa, çocuklar için yazmanın çok daha kolay, daha basit olduğunu sanan ‘yazar’lar da katılınca söz konusu alan kocaman bir çöplüğe dönüştü. Harcama kalemlerimiz arasında 200’lü basamaklarda yer alan kitaplara bütçe ayıramama hallerimiz, dolayısıyla bu alanda nitelikten uzaklara savrulmalarımızın yaygınlaşmasına bir de yazınsal kitapları illa ki bir şey öğreten, bilgi veren olarak bilme ve değerlendirmelerimiz de bu nitelik yitimine tüy dikti. Çeviri yapıtlarda yeni kuşağın Türkçeden uzak anlayış ve yaklaşımı da alanın başka bir sorunu olarak ortada duruyor. Bunca olumsuzluğa karşın, yalnızca çocuklar için ve nitelikli yapıtlar yayımlamak üzere kurulan ilk yayınevimiz elli yaşına olsun erişmemişken yine de Türk çocuk ve gençlik yazını alanındaki çabalarımız bugün dikkate değer, ciddiye alınır bir noktadadır. Tülin’e bu noktada ben de katılıyorum. Pazar kaygısıyla: Hâlâ ‘edepli kitaplar’ derdinde olsak da… Çocukların yüz yüze olduğu çoğu konuyu ‘tabu’ saysak da… Yer yer tasarım, resimleme, düzeltme, baskı ve benzeri alanlarda niteliği ıskalasak da… Yazımda, noktalamada yanlışı sürdürmekte; hatalı yaklaşımlarda ayak diresek de… Kısacası yazarken, yayıma hazırlarken sansür denilen ‘zor’u aşkla ‘kılavuz’ bellesek de… Çocuk yazınımız yine de yarın ve yakın gelecek için umut verici noktadadır. Umarımız, çıkış noktamız mı? Sıkıntılara yol açan, bizi durduran, yukarıda sıralanan ne varsa onlardan uzaklaşmakta saklıdır. Bir de elbette erkin, yönetimin nitelikli çalışmalara yurtta ve yurtdışındaki yan bakışından bağımsız kendi göbeğimizi kesmemizde… Emek Yurdakul: Arkadaşlarımın hemfikir olduğumuz pek çok konuya değindiğini düşünüyorum yanıtlarında. Benim alanda eksikliği hissediliyor diyebileceğim ve ekleyebileceğim temel şey, eleştirmenler. Ne yazık ki onlara çok ihtiyacımız var ama bugün bir eleştirmene saygı gösterilir mi? Sosyal medyayla kendine geniş bir alan bulan linç kültürünün buna izin vereceğini sanmıyorum. Yine de bir umut… Mehmet Erkurt: Ben de Emek’in vurguladığı noktaya bir ek yapmak istiyorum. Eleştirisizlik aslında sadece çocuk edebiyatını değil, külliyen edebiyatı olumsuz yönde etkiliyor. Evet, dünya genelinde kültür içerikleri konusunda bir ‘kısalık’ arayışı ve sabırsızlık olduğunu artık kabul ettik; ne kadar süreceği ve neye dönüşeceği şu an için belirsiz bir ‘kısa içerik’ beklentisi ve üretimi baskın olan. Okurlar bile, hangi yaşta olursa olsun, uzun metinlerden çekinir hale geldi. Bunu uluslararası fuarlarda özellikle konuşuyoruz. Aynı yetişkin, elbette kitap üzerine kuracağı cümleleri, kaleme alacağı yazıları da benzer biçimde kısa tutma ve kitlesine doğrudan, özet paylaşımlarla iletme ve bir an önce okunma derdine düşüyor. Bunu illaki ahlanıp vahlanacak bir durum olarak ifade etmiyorum, kültürün teknolojiden, ekonomiden ve içinde bulunduğu büyük sistemin diğer unsurlarından etkilenmemesi ne mümkün? Bilakis, onlarla biçimleniyor. Geldiğimiz noktanın kaçınılmaz ve zaman içinde yine başka bir şeye dönüşecek sonuçlarından biri diyelim. Ama Türkiye özelinde bir durum daha var ki, o da bildiğimiz basının ve okurun ondan beklentisinin dönüşümü. Özellikle ekonomik bağlamla birlikte alanını ve eleştirelliğini giderek kaybeden kültür basını, şu anda kitaplardaki sahipsizliğin önemli nedenlerinden biri. Eleştirinin maddi karşılığı yok, alana emek ve zaman verenin pek bir telif umudu kaldığını söyleyemeyiz. Eleştiri, sadece ‘önerileni’ öne çıkardığı zaman bile ciddi bir işleve sahipti çünkü ‘önerilmemenin’ de bir gücü vardı. Yazarı ve yayıncıyı daha iyisini yapmaya iten bir güçtü bu. Tek başına bir yayınevi tarafından kabul edilmemek ya da kabul sonrası satışların düşük olması yazara pek az fikir veriyor. Çünkü ticari boyutta eserin kendisi dışında hesaba katılacak, suçlanacak çok faktör var; ki bunlar eleştiri alanlarında bile vardı. Ama en azından üzerine düşünülecek daha çok cümle vardı. Bu da vahşi sansürün, kısa yoldan yok etmenin önünde bir engeldi. Kültür alanında argümanlar azaldı, süslü nobranlık arttı. Dolayısıyla genel durumu ele alan, anlama niyeti koyan, neyin nasıl geliştirilebileceğine yönelik öneriler içeren, en azından düşünce basamaklarının ifade bulduğu sözlere, paylaşım olanaklarına ihtiyacımız epey arttı. Nihal Ünver: Arkadaşlarıma küçük bir ek yapmak isterim ben de. Kitaba erişim sorunu, sansür kültürünün yaygınlaşması, gerçek bir eleştiri alanının azlığı ve kitabın ve edebiyatın bir kültür alanı değil de bir meta olarak ele alınmasını daha çok dert edinmeliyiz. Bu bakış açısı hem sığlığa neden oluyor hem de nihai okur kitlesi olan çocukların kitaba erişimini engelliyor. Bu meseleye daha çok eğilmeli ve daha çok bir araya gelip ses etmeliyiz diye düşünüyorum. Bu sadece edebiyat alanını değil, yaşamlarımızı da geliştirecek bir çaba olmalı. 4) Bu proje her zaman söyleşiler şeklinde mi devam edecek? Yoksa çocuk edebiyatına ilgi duyanlarla farklı yöntemlerle de bir araya gelmek planda var mı? Nihal Ünver: Şimdilik aklımızda olan, sıraya koyduğumuz bir dolu konu var, önceliğimiz o temaları söyleşi çerçevesinde hayata geçirmek. Eylül ayında yeni bir konuyla söyleşilerimize devam edeceğiz. Bu arada Robinson Crusoe 389’a mekânlarını bize açtıkları için de bir teşekkür göndermek isteriz. Üretmeye ve çoğalmaya çok açık bir ekibiz aslında, zaman bize ne gösterir bilemiyorum ama söyleşileri aşan bazı başka işlerimiz de olur diye düşünüyorum. En azından bu konuda kişisel olarak çok hevesliyim ve diğer arkadaşlarımla bu düşünceleri paylaşırkenki heyecanımızı gözümün önüne getirince, hepimizin ilerletmeye ve daha fazla paylaşmaya yönelik güzel fikirleri olduğuna inanıyorum. Emek Yurdakul: Söyleşiler harika bir buluşma platformu oldu, seviyoruz. Konuşacak da çok şeyimiz var daha. Bahçemizde açan çok çiçek var ve dikmeyi planladığımız ağaçlarımız... Kim bilir gelecek günler neler doğurur? Hayal kurmakta özgür bir ekibiz. Mehmet Erkurt: Katılıyorum. Söyleşi, üzerine düşünüp çalıştığımızda tatlı lakırdının, tekil tanıtımların çok ötesinde uyarıcı ve uyandırıcı bir eylem. Bir kere o kavramsal hazırlık insanı çok geliştiriyor. Alanına belli bir mesafeden bakmasını ve kendi konumlanışını da görmesini sağlıyor. Sonra sıra sözü büyütecek insanı aramaya geliyor. Orada da ilkeleriniz ve etik çıkıyor karşınıza. Kolaya kaçtığınız, ünün çekiciliğine kapıldığınız, liyakatsiz bir nepotizme kaydığınız anda ortaya çıkabilecek çelişkileri hemen görmeye başlıyorsunuz. Zaten herkes ciddi bir ‘görünürlük’ içinde ve söylemlerdeki çelişkileri takip etmek yirmi yıl öncesine göre daha kolay. O yüzden söyleşileri çeşitlendirmek, dikkatleri alana çekmek önceliğimiz olacak gibi. Zaten yeni başladık. Bu esnada aklımıza yeni adımlar gelirse, neden olmasın? Sevgili Seda, Çocuk Edebiyatı Söyleşileri’ne ilgin ve soruların için teşekkürler.
- Elif Şafak’tan Gustave Flaubert’in dünyasına yeni bir roman: In One Brief Moment All Eternity
Elif Şafak’ın yeni romanı In One Brief Moment All Eternity, Gustave Flaubert’in hayatını ve özellikle Madame Bovary’nin de aralarında bulunduğu, yazarın hayatını ve edebiyatını şekillendiren gerçek ve kurmaca kadınların hikâyelerini odağına alıyor. Roman 15 Ekim 2026’da İngilizce yayımlanacak. Elif Şafak’ın yeni romanı In One Brief Moment All Eternity, edebiyat tarihinin en tartışmalı ve etkili karakterlerinden biri olan Madame Bovary’nin yaratıcısı Gustave Flaubert’in hayatına farklı bir açıdan bakıyor. Roman, Flaubert’in yaşamını onun çevresindeki ve edebiyatında yer verdiği gerçek ve kurmaca kadınların gözünden yeniden kuruyor. Şafak’ın yeni romanı, 19. yüzyıl Fransa’sından başlayarak İstanbul, Kahire, Filistin ve Beyrut’a uzanan geniş bir coğrafyada ilerliyor. Romanın merkezinde yalnızca Flaubert’in hayatı değil, edebiyatın kimlere söz hakkı verdiği, kimlerin susturulduğu ve unutulduğu soruları da bulunuyor. Penguin’in tanıtımında roman, Flaubert’in hayatındaki kadınların yanı sıra onun yarattığı kadın karakterleri de yeniden konuşturan bir anlatı olarak sunuluyor. Bunlar arasında Flaubert’in dadısı, Mısırlı bir dansçı ve kendi sesini bulmaya çalışan edebî bir kadın karakter de yer alıyor. Böylece roman, yalnızca tarihsel bir yazar portresi olmaktan çıkarak edebiyat, hafıza, kadınların görünürlüğü ve anlatma hakkı üzerine bir sorgulamaya dönüşüyor. Şafak, romanında Flaubert’in yaşamındaki çalkantılı dönemi de arka plana alıyor. Madame Bovary’nin yazıldığı yıllar savaş, kıtlık, şiddet ve siyasal dönüşümlerin yaşandığı bir dönemdi. Flaubert de sansür ve hapis tehdidiyle karşı karşıya kalmıştı. Roman, bütün bu tarihsel ve kişisel krizlerin ortasında yaratma eyleminin anlamını sorguluyor. “Kim konuşabilir?” Romanın temel sorularından biri, Şafak’ın uzun süredir edebiyatındaki meselelerle de örtüşen şu soru etrafında şekilleniyor: “Kim konuşabilir ve susturulanlar ne söylerdi?” Bu soru, Flaubert’in kendi dönemindeki kadınların yanı sıra onun edebiyatında yarattığı kadın karakterlerin seslerine de uzanıyor. Romanın anlatısı farklı zamanları ve coğrafyaları birbirine bağlarken Batı roman geleneği ile Ortadoğu’nun sözlü anlatı geleneğini de bir araya getiriyor. Penguin, eseri geçmişle bugün, Doğu ile Batı, gerçek ile kurmaca ve umut ile umutsuzluk arasındaki sınırları araştıran bir roman olarak tanımlıyor. In One Brief Moment All Eternity’nin Birleşik Krallık baskısı 15 Ekim 2026’da Penguin/Viking tarafından yayımlanacak. İngilizce hardback baskının ISBN’i 9780241745465 ve Penguin’in güncel kaydında kitap 400 sayfa olarak listeleniyor. ABD’de ise roman 12 Ocak 2027’de Knopf tarafından yayımlanacak. ABD baskısı 608 sayfa olarak listelenmiş durumda. Şafak’ın yeni romanı için İngiltere’de etkinlik takvimi de şekillenmeye başladı. 27 Ekim 2026’da Brighton’daki Theatre Royal’de yazarın In One Brief Moment All Eternity üzerine konuşacağı bir etkinlik düzenlenecek. Romanın Türkçe baskısı konusunda ise şu aşamada resmi bir yayın tarihi bulunmuyor.















